Kitle Fonlama Nedir ?

İnternet çağının hayatımıza kattığı en önemli kavramların başında “paylaşım” gelmektedir. Yazılım sektörünün yaratıcılığı ve gelişimi için büyük önem arz eden  “açık kaynak” uygulaması şeklinde tanımlanan bu özellik zaman içinde hayatımıza anlık paylaşımlı servisleri sokmuştur.

Facebook, YouTube, Instagram, Twitter gibi uygulamalar anlık paylaşıma örnek olmakla beraber Uber, bitaksi, getir gibi uygulamalarda paylaşım ekonomisinin fiziki olarak hayatımıza etki eden servisleridir.

Finansal tarafta “paylaşım”ın karşılığı ise, “paylaşımlı fonlama” olarak tanımlanabilecek olan Crowdfunding’tir. Biz bu ismi Türkçe’ye “kitlesel fonlama” diye çevirebiliriz ama “halk fonlaması” olayı daha iyi anlatan bir tanım ve daha anlamlı geliyor.

Özellikle ülkemizde son zamanlarda çok sık duyduğumuz ”Kitle Fonlama” mekanizmalarından bazı önemli örnekleri aşağıda bulabilirsiniz.

qw

Kickstarter, ABD merkezli, kâr amacı gütmeyen bir bireysel fonlama bir başka değişle bir bağış sistemidir.

Genellikle bağımsız yapımcıların kullandığı bu hizmetten çizgi roman, dans, tasarım, moda, film & video, yemek, oyunlar, müzik, fotoğrafçılık, yayıncılık, teknoloji ve tiyatro olmak üzere toplamda 13 farklı dalda sanatçılar ve mucitler yararlanmaktadır. 2014 yılında, 22.252 proje Kickstarter üzerinde finanse edilmiştir.

ABD’de ki Kickstarter girişimcilerin talep ettiği tutarın fonlanması durumunda %5 ‘lik bir komisyon almaktadır. Ayrıca sisteme kayıt olarak fon talep eden kişilerin aşağıda ki şartları taşıması gerekmektedir.

  • 18 yaşını doldurmuş olmak
  • Amerikan vatandaşıve Sosyal Güvenlik Numarası sahibi olmak
  • Amerika’da bir banka şirketinin banka veya kredi kartınasahip olmak
  • Amerika’da ikamet etmek

 Çalışma Mantığı

Kickstarter şöyle işliyor.

Yaratıcı olduğuna inanılan fikir ve proje hazırlanarak Kickstarter’a yükleme yapılıyor.

Bu esnada projenin hayata geçirilmesi için ihyiyaç duyulan para miktarı ve tanıtım dökümanları hazırlanıyor. (Video, görsel, resim, yazı vs.)

Hazırlanan proje önerisi Kickstarter tarafından da yaratıcı bir öneri olarak görülürse proje yayına alınıyor.

Bu aşamada sistemin kefil dediği kişilerden belirli bir zaman aralığında (1-90 gün) belirlenen bütçenin toplanması amaçlanıyor.

Belirlenen bütçe belirlenen sürede toplanabilirse site %5 pay aliyor . Girişimci de bu sayede projesini gerçekleştirmiş oluyor.

Proje bütçesi toplanamaz ise para hiç el değistirmiyor. (parayı veren kisilere bağışçı değil de kefil denmesi bundan kaynaklanıyır. Çünkü belirlenen süre dolmadan proje hedef rakama ulaşana kadar bağış yapılan karttan para çekilmiyor.) Bu durumda sitede pay almıyor

Süreç sonunda ortaya çıkan ürünün sahiplik hakları %100 proje yaratıcısında kalıyor.

Kckstarter “para dilenmek” değildir, direkt pazarlamadır. Yani 1 dolar da verseniz 1000 dolar da verseniz karşılığında birseyler vadedilir. Bu bir teşekkür maili ve wallpaper da olabilir, yalnizca ürünün kendisi de olabilir. Ayrıca başka türlü hediyelerde bağışçılara vad edilir.

Ayrıca şu kadar kadar bağış yaparsanız şu , xden fazla yaparsanız hediyeniz bu diye belirli aşamalarda da bağışçılara hediyeler verilebilir.

 

eeeee

Yaratıcı fikirlerin gerçekleşebilmesi için projelere kaynak sağlayan yenilikçi bir platformdur. Türkiye’nin ilk kitlesel fonlama platformu uygulaması olma özelliğini taşıyan CrowdFON, aynı zamanda yaratıcı endüstriler için de alternatif finansman alanı olma özelliğini taşımaktadır.

CrowdFON, müzikten modaya, teknolojiden tasarıma, edebiyat, oyun, tiyatro, sinema, gastronomi ve daha birçok yaratıcı alanda proje sahiplerine harika bir fırsat sunar. İyi bir fikrin, doğru iletişim ile geniş kitlelerin ilgisini çekebileceğine ve hak ettiği desteği göreceğine inancıyla yola çıkan CrowdFON hayallerini gerçekleştirmek isteyen herkesi aynı platformda buluşturmakta ve kaynak yaratmanın yeni formu olarak öne çıkmaktadır.

 Çalışma Mantığı

CrowdFON sitesi, sanat,dans,moda,film,müzik, teknoloji ve yemek gibi alanlarda fikir sahibi girişimcilerin projelerini bağışçıların görüşüne sunduğu ve bu sayede fon aradığı bir yapıya sahiptir.

Hayatı finanse edecek (okul harcı,fatura ödemek vs) gibi projeler mevcut platformda izin verilmez.. Aynı şekilde hayırseverlik ve bir davaya konu projeler içinde yine bağış toplama izni verilmemektedir.

Bağışçılara verilecek ödüller konusunda maddi konular yasaklanmıştır. Örneğin bağışçılara kardan pay ya da hisse gibi teşvikler verilemez. Sitede maddi telviklerden ziyade bir ödül mekanizması kurgulanmıştır.

Proje hak sahibi %100 oranında fikir sahibi olup proje ilgili platformda site yöneticisi onayı sonrası yayına alınır.

Projelerin yayında kalması 60 gündür.

Proje için talep edilen bahis miktarı  belirlenen süre içerisinde toplanırsa site belirli bir komisyon alarak 14 gün içerisinde geri kalan tutarı girişimcinin hesabına yatıracaktır. Şayet ilgili tutar toplanamaz ise 14 gün içerisinde bahisçilerin hesaplarına herhangi bir kesinti yapılmadan geri iade edilecektir. Proje yayında olduğu süre içerisinde bütün bağışlar sitenin banka hesaplarında toplanır ve bu tutarın sorumluluğu site yönetimine aittir.

Her proje konusu ile ilgili bir ödül vaad edilmek zorundadır. Ödül belirtmeden herhangi bir proje yayına alınamaz.

Destekçilerin gönderdikleri paradan aracı banka ve finans kuruluşlarının yaptığı ve yapacağı işlem ücretlerinden site sorumlu değildir. Yine biriken paranın proje sahibine ödenmesinde veya destekçiye iade edilmesindeki para transferi esnasında oluşacak banka işlem ücretlerinden site sorumlu değildir. Bu işlem ücretleri gönderilecek paradan mahsup edilir. Her türlü ödeme banka kanalı ile yapılmaktadır. Bu açıdan proje sahibi de bağışçı da banka hesabına sahip olmak zorundadır. Projenin başarılı bulunması ve biriktirilen fonun girişimci ile paylaşılması akabininde sitenin bütün yükümlülükleri sona erer.

Tüm duyurular elektronik ortamda yapılır ve en önemlisi mevcut projeler ile ilgili tüm fikri haklar girişimciye ait olacaktır.

efe

Kickstarter gibi bir yapı üzerine oturtulan İndiegogo platformu global anlamda faaliyet gösteren bir kitle fonlama mekanizmasıdır. Kickstarter’dan sonra dünyada en çok rağbet gören 2. Site olma özelliğini taşıyan indiegogo platformu, 2008 yılında San Francisco’da kurulmuştur.

Tüm kitle fonlama mekanizmaları gibi dans,sanat,müzik,teknoloji ve benzeri alanlarda faaliyet gösteren indiegogo bünyesinde fonlanan en yüksek girişim 12 Milyon Dolar ile bir teknoloji şirketine aittir.

Şirketin benzerlerinden ve Kickstarter’dan ayrılan en önemli yönü ise talep ediken bağış miktarına ulaşılamasa bile toplanan tutarın girişime aktarılmasıdır.

Şirket bünyesinde şu ana kadar yapılan en ses getirici kampanya ‘’Yunanistan’ı Kurtar’’ başlıklı kampanyadır. Toplamda 1.600 Milyar Euro bağış talep edilen kampanya’da ilk gün yarım milyon toplanmıştır. Herhangibir süre sınırı konmayan kampanyada günümüzde 2 Milyon Euro tutatında bağış toplanmıştır.

Çalışma Mantığı

İndiegogo’da her türlü proje ile ilgili yanlış bilgi verilip verilmediğini kontrol etmek amacıyla özel bir yazılım algoritması kullanılmaktadır.Proje önerileri ilgili platformda 60 gün süre ile yayında kalmaktadır. Bu süre içerisinde arzu edenler banka kanalları ile projeye bağışta bulunabilirler.

Platformda yer almak için 18 Yaşı geçmiş olma şartı aranmaktadır. Çalıntı fikirler tespit edilmeleri halinde platformdan uzaklaştırılmaktadır.Aynı şekilde uyuşturucu, alkol, silah vb. gibi konuların bağış toplamak amacıyla platformda kayıt yaptırmaları yasaklanmıştır.Proje fikri sunan girişimciler bir ödül önerisi vermemiş olabilir. Böyle bir durumda indiegogo girişimci adına bir ödül koyabilir ve girişimci bunu kabul etmekle zorunludur.İndiegogo telif hakları ve projenin çalınması konusunda hiçbir şekilde garanti vermemektedir. Bu konudaki tüm sorumluluk proje fikir sahiplerine aittir.

qfııj

Şu anda beta versiyonu kullanılabilen Fongogo da, diğer kitlesel kaynak kullanımı platformlarıyla benzer mekanizmalar kullanılmaktadır. İndiegogo gibi Fongogo’da da talep edilen miktara ulaşılamaması halindede toplanan bağış girişimciye aktarılmaktadır.

Çalışma Mantığı

Fongogo’da projelerin değerlendirilmesi ve nitelikli projelerin yatırımcı ile buluşabilmesi adına benzerlerinden biraz farklı bir mekanizma işlemektedir.

Şöyle ki

Projelerin bağışçılar dışındada yatırım alabilmesi adına sisteme yatırımcılarda entegre edilmiştir.

Sisteme giriş yapan girişimcilerden öncelikle kendilerini ve projeleri tanıtmaları istenmektedir.

Girişimcilerin bu çalışmaya istinaden en az 3 farklı kategoride ödül çeşidi belirlemesi gerekmektedir.

Bu aşamada sistem girişimciye 2 farklı seçenek sunmaktadır.Bunlarda ilki talep edilen tutardan ziyade ne kadar toplanırsa toplansın onların girişimciye aktarılacağı ‘’HepsiKalsın’’ modelidir.

Diğeri ise ‘’YaHepYaHiç’’ isimli talep edilen tutara ulaşılırsa girişimin fonlanması aksi halde bağışçılara paralarının iade edilmesi şeklinde ki fonlama modelidir.

Her iki modelinde kendi spesifik amaçlarına göre hedefe ulaşılması halinde bağışçılara vaadedilen ödüllerin verilmesi gerekmektedir.

Sisteme kayıt olmak ve girişim fon talebinde bulunmak için 18 yaş sınırı aranmaktadır.

Projelerde bütçe için alt veya üst sınır bulunmamaktadır. Gün sayısı ise 15 ila 60 arasında seçilebilmektedir.

Proje sahipleri arzularına göre IBAN numaralarını ve/veya PayPal hesaplarını girerek destek alabilirler. Bu ödeme sistemleri yüzde 2.5 ila yüzde 3.5 arasında değişen transfer ücretleri alabilmektedir.

Fongogo’nun gelir modeli ise hedeflerine ulaşan projelerin topladıkları destek üzerinden KDV hariç yüzde 7 servis bedeli almak üzerine kuruludur.

vvv

Fonlabeni, her türlü proje ile başvurulabilecek, ancak daha ziyade sosyal sorumluluk kampanyalarının bulunduğu bir kitle fonlama platformudur.

Çalışma Mantığı

Projesini hayata geçirmek isteyen girişimci, tasarlayacağı ürünü, dizaynı ya da projeyi anlatıyor ve hayata geçmesi için ihtiyacı olan fon rakamını yazıyor. Ardından fonlabeni.com’a yolluyor. Eğer site projeyi yeterli yaratıcılıkta bulursa yayınlıyor.

Proje sitede yayınlanmaya başladıktan sonra ise süreç şöyle işliyor: girişimi yaratıcı ve inovatif bulan kullanıcılar projenin gerçekleşmesi için fon bağışında bulunuyor. Girişimcinin belirlediği rakama ulaşıldığı taktirde fon, proje sahibine veriliyor. Eğer belirlenen miktar toplanabilirse fonlabeni.com komisyon alıyor. Sitenin koyduğu zaman içerisinde yeterli fon toplanamazsa aynı miktar hiç dokunulmadan bağışçılara geri veriliyor. Özetle, girişimci belirlediği miktarda parayı toplayamazsa ne site ne de girişimci kar elde edebiliyor.

Fonlabeni, bazıları kendine, bazıları ise 3.şahıslara ait telif hakkına konu olan projeler ile bilgi ve materyalleri barındırmaktadır. Fonlabeni, bu proje, bilgi ve materyallerle ilgili telif hakkına sahiptir. Kullanıcı, Fonlabeni’nin yazılı izni olmadan hiçbir şekilde proje, içerik ve materyalleri yayınlayamamaktadır.

2

“Helal” projeler için kitlesel kaynak bulmaya yarayan platformda, proje sahibininde bağışçılarında islami usullere göre ‘’helal’’ alanlarda çalışma yapması arzulanmaktadır.

Önemli Noktalar

  • Sitenin kesinlikle paypal altyapısı ile uygun halde olması gerekmektedir. Bu şekilde internet kullanımı hakkında tereddüt yaşayan yatırımcıların da güvenle bağış yapabileceği bir altyapı kurulabilir,
  • Proje sonunda portaya çıkacak olan her türlü fikri sınai hakkın ne olacağı ile ilgili durumların çok net bir şekişlde çizilmesi gerekmektedir.
  • Bağış süresi konuşlması gerekiyor ise bu sürenin global benzerler ile aynı mantığa oturabilmesiş için 30 gün ile sınırlandırılması gerekmektedir.
  • Pazartesi ve Salı günü bağışa açılan modellerin diğerlerine göre %14 daha fazla fon elde ettiği önemli bir bigidir.
  • Hedef ve projeyi anlatan min. 40 sn. maks. 3 dk.lık bir tanıtım videosu hazırlanması önemli bir husustur. Kitlesel fonlama kampanyası videosu olan projeler, videosu olmayan projelere göre %114 daha fazla fon toplamaktadır.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir